فیبروز کبدی چیست؟

 فیبروز کبدی یکی از بیماری های قابل درمان در کبد است، اما عدم درمان آن پیامدهای زیادی در پی خواهد داشت که در ادامه به طور کامل به معرفی بیماری فیبروز کبد می پردازیم 

هر آنچه باید در مورد فیبروز کبد Liver Fibrosis بدانید

فیبروز کبد زمانی رخ می دهد که بافت سالم کبد دچار اسکار یا جوشگاه شود و نتواند به درستی کار کند. فیبروز اولین مرحله از بروز اسکار در کبد است. در مراحل بعدی و با پیشروی فیبروز، سیروز کبد liver cirrhosis بروز می کند. 

گرچه برخی مطالعات حیوانی نشان داده اند که کبد توانایی بازسازی و بهبود خود را دارد، اما زمانی که کبد انسان آسیب ببیند، معمولا بهبود نمی یابد. با این حال مصرف برخی داروها و تغییر در سبک زندگی از پیشروی فیبروز پیشگیری می کند. 

مراحل فیبروز کبدی

مقیاس های زیادی برای تقسیم فیبروز کبد وجود دارد، یکی از رایج ترین سیستم ها برای تقسیم بندی فیبروز کبدی سیستم METAVIR نامیده می شود. این سیستم نمره ای را به فعالیت یا میزان پیشروی فیبروز کبد و همچنین شدت فیبروز اختصاص می دهد. از این سیستم تنها پس از بیوپسی یا نمونه برداری از کبد می توان استفاده کرد و نمرات آن از A0 تا A3 متفاوت است. 

مراحل فیبروز نیز از F0 تا F4 متغیر هستند:

علائم فیبروز کبد 

فیبروز کبد در مراحل خفیف تا متوسط آن معمولا توسط پزشک تشخیص داده نمی شود. چرا که تا زمانی که آسیب های زیادی به کبد وارد نشده،فیبروز کبد نمایان نمی شود. 

زمانی که بیماری در کبد پیشروی کند، فرد ممکن است علائم زیر را در خود مشاهده کند: 

  • کم شدن اشتها 
  • عدم توانایی در درست فکر کردن 
  • تجمع مایعات در پاها و شکم 
  • یرقان (زرد شدن چشم ها و پوست)
  • تهوع
  • کاهش بی دلیل وزن
  • ضعف 

طبق آمار به دست آمده حدود 6 تا 7 درصد جمعیت جهان به فیبروز مبتلا هستند و خودشان نمی دانند زیرا که هیچ نشانه ای از بیماری را در خود مشاهده نمی کنند. 

علت فیبروز کبد چیست؟ 

بعد از اینکه فرد نوعی آسیب یا التهاب را در کبد خود تجربه می کند، فیبروز کبد بروز می کند. سلول های کبد برای بهبود زخم تحریک می شوند. در زمان بهبود زخم پروتئین هایی مانند کلاژن و گلیگوپروتئین به میزان بیشتری در کبد تولید می شوند. در نهایت بعد از مدتی ترمیم سلول های کبد (که هپاتوسیت hepatocyte نامیده می شوند) نمی توانند خود را ترمیم کنند. پروتئین بیش از حد نیز اسکار یا زخم را تشکیل می دهد. 

بسیاری از بیماری های کبد ممکن است باعث بروز فیبروز شوند، این بیماری ها عبارتند از: 

  • هپاتیت خود ایمنی 
  • انسداد مجاری صفراوی 
  • آهن بیش از حد 
  • کبد چرب غیر الکلی 
  • ویروس هپاتیت B و C
  • بیماری کبد ناشی از مصرف الکل 

طبق بررسی های انجام شده کبد چرب غیر الکلی شایع ترین علت بروز بیماری فیبروز کبد است و دومین علت بروز این بیماری کبد چرب الکلی است که ناشی از مصرف الکل زیاد است. 

درمان فیبروز کبدی

درمان فیبروز کبد معمولا به علت بروز آن بستگی دارد. پزشک علت زمینه را درمان کرده و اگر امکان داشته باشد، تاثیرات بیماری فیبروز را نیز کاهش می دهد. به عنوان مثال اگر فردی اعتیاد به مصرف الکل داشته باشد، پزشک برنامه ای برای کمک به وی در ترک الکل پیشنهاد می دهد. اگر فرد مبتلا ب کبد چرب غیر الکلی باشد، پزشک یک رژیم غذایی سالم برای فرد مشخص کرده تا وزن خود را کم کند و داروهایی را نیز برای او تجویز می کند. ورزش کردن و کاهش وزن نیز می توانند از پیشروی فیبروز کبد پیشگیری کنند. 

داروهای تجویز شده antifibrotics یا ضد فیبروز نامیده می شوند و از بروز اسکارهای جدید در کبد پیشگیری می کنند. نوع داروی ضد فیبروز تجویز شده به علت بروز بیماری فیبروز بستگی دارد که معمولا عبارتند از: 

  • بیماری مزمن کبدی 
  • ویروس هپاتیت C
  • استاتو هپاتیت غیر الکلی* nonalcoholic steatohepatitis

استئاتوهپاتيت غيرالکلي nonalcoholic steatohepatitis :يعني اينکه بدون وجود سابقه اي از مصرف الکل، در نمونه برداري کبدي تغييراتي وجود داشته باشد که در هپاتيت الکلي ديده مي شوند



تحقیقات زیادی انجام شده اند تا بتوان دارویی برای رفع بیماری فیبروز ساخت، اما در حال حاضر دارویی برای انجام این کار ساخته نشده است. اگر فیبروز کبد تا حدی پیشروی کند که کبد فرد به درستی نتواند کار کند، تنها راه درمان آن پیوند کبد است. 

عوارض فیبروز کبد 

سیروز کبدی یکی از مهم ترین پیامدهای فیبروز است، سیروز به اسکارهای شدیدی گفته می شود که به کبد آسیب زیادی وارد کرده و باعث وخیم شدن حال فرد می شود. بروز سیروز معمولا مدت زیادی طول می کشد، چیزی حدود یک تا دو دهه. 

کبد یکی از اندام های حیاتی است و برای ادامه زندگی به آن نیاز داریم. کبد مواد زائد خون را فیلتر می کند و کارهای مهم دیگری در بدن انجام می دهد. در نهایت اگر فیبروز پیشروی کرده و به سیروز تبدیل شود و منجر به نارسایی کبد شود، پیامدهای زیادی در پی خواهد داشت که عبارتند از: 

  • آسیت ascites (تجمع شدید مایع در شکم)
  • آنسفالوپاتی کبدی hepatic encephalopathy (تولید مواد زائد در کبد)
  • سندروم هپاترونال hepatorenal syndrome
  • پرفشاری ورید باب* یا فشار خون سیاهرگ بابportal hypertension
  • خونریزی واریسی variceal bleeding

* سندروم هپاترونال hepatorenal syndrome : یک بیماری کشنده است که در مبتلایان به سیروز کبد و نارسایی کبد بروز می کند. در این بیماری عملکرد کبد به سرعت و به شدت افت می کند. سندروم هپاترونال معمولا باعث مرگ می شود مگر اینکه پیوند کبد انجام شود یا با استفاده از دیالیز از پیشروی بیماری جلوگیری شود.

* پرفشاری ورید باب یا فشار خون سیاهرگ باب portal hypertension : به معنی افزایش فشار ورید باب است که اغلب ناشی از بیماریهای کبدی مانند سیروز می‌باشد. پرفشاری ورید باب یک زیادی فشار خون وریدی و اختلال وریدهای پایه‌بلند سیستم است.

هر یک از شرایط نامبرده ممکن است کشنده باشند. 

کلام آخر درباره فیبروز کبد

طبق آمار به دست آمده سیروز کبد یکی از مهم ترین علل مرگ و میر در جهان است. بنابراین لازم است فیبروز کبد هر چه زودتر تشخیص داده شده و درمان شود تا از پیشروی آن به سیروز پیشگیری شود.

از آنجایی که فیبروز کبد معمولا با نشانه ای همراه نیست، تشخیص آن کار سختی است. گاهی برخی عوامل خطرساز وجود دارند، مانند اضافه وزن یا نوشیدن بیش از حد الکل، که فرد را در معرض ابتلا به فیبروز قرار می دهد و پزشک با توجه به این عوامل خطرساز توصیه می کند برخی معاینات از کبد فرد انجام شود. 

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *